Term sheet to dokument, który wstępnie określa warunki inwestycji funduszu Venture Capital w startup. Term sheet jest jedynie bazą do redakcji umowy inwestycyjnej i sam w sobie nie jest wiążący pod względem prawnym.

Pojęcie term sheet, a nawet same negocjacje z inwestorem venture capital mogą być przerażające dla początkujących założycieli startupów. W szczególności, gdy founder nie miał w swoim życiu do czynienia z dokumentami inwestycyjnymi. Z perspektywy założycieli startupu, najważniejsze będzie jednak to by wiedzieć czego się spodziewać w relacjach na linii założyciele – inwestorzy, czego oczekiwać od inwestorów venture capital, jaki jest cel tworzenia term sheetu, a także zidentyfikować maksymalne ustępstwa na jakie założyciele będą mogli pójść. W niniejszym artykule poruszone zostały najważniejsze kwestie dotyczące term sheet, które każdy founder powinien znać, aby doprowadzić do jak najlepszych warunków inwestycyjnych dla swojego startupu.

Spis treści:

  1. W którym momencie podpisuje się term sheet z inwestorem VC?
  2. Po co podpisuje się term sheet – różnica między term sheetem a umową inwestycyjną
  3. Co powinno się znajdować w term-sheet?
  4. Czy można zerwać term sheet jeśli ostatecznie nie dojdzie do porozumienia między startupem a inwestorem?
  5. Jeśli term sheet nie ma wiążącej mocy prawnej, to czy potrzebuję prawnika?

Przeczytanie tego artykułu zajmie Ci około 4 minuty i 30 sekund.

Term sheet z inwestorem Venture Capital – na jakim etapie podpisuje się term sheet z inwestorem VC?

Podpisanie term sheet z inwestorem venture capital ma przeważnie miejsce przed dogłębną analizą kondycji startupu, czyli due diligence, a po ustaleniu najważniejszych ramowych warunków inwestycji.

Klasyczny proces inwestycyjny wygląda w ten sposób, że założyciele najpierw szukają zainteresowanych inwestorów venture capital lub aniołów biznesu, następnie przygotowują i przedstawiają swój pitch deck, a także dyskutują o potrzebnym im kapitale finansowym oraz oczekiwanej wycenie startupu.

Wszystkie te aspekty, negocjowane przez zainteresowane strony, pozwalają na określenie jaki dokładnie pakiet udziałów przejmie inwestor (właścicielem ilu procent spółki będzie inwestor VC). Dodatkowo określony zostaje tzw. ład korporacyjny w spółce – czyli m.in. reguły decydujące o sposobie i formie podejmowania decyzji w spółce, czy jej reprezentacji.

Term sheet strony podpisują przeważnie w zaawansowanym etapie rozmów inwestycyjnych. Jest to etap, w którym obie strony zebrały wystarczająco dużo wzajemnych informacji i są optymistycznie nastawione do współpracy. Można pokusić się o stwierdzenie, że term sheet podpisywany jest wtedy, gdy ponad połowa drogi prowadzącej do inwestycji została już pokonana.

W trakcie rozmów inwestycyjnych na zaawansowanym etapie, fundusz Venture Capital decyduje się zainwestować swój czas i pieniądze w pogłębioną analizę spółki (due diligence), natomiast startup przeważnie jest zmuszony zrezygnować z możliwości negocjacji z innymi funduszami (tzw. wyłączność). Term sheet następuje więc tradycyjnie po co najmniej kilku spotkaniach pomiędzy założycielami startupu, a funduszem, natomiast przed analizą prawną, biznesową i księgową – czyli due diligence. Po pozytywnym przejściu due diligence przez spółkę, strony przejdą do sformułowania umowy inwestycyjnej, której bazą będzie wspomniany term sheet.

Uwaga!

Nie podpisuj term sheetu zbyt szybko, jeżeli nie masz jeszcze pewności co do inwestora z którym rozmawiasz. Ze względu na tzw. wyłączność inwestora, nie będziesz już mógł aktywnie poszukiwać innych osób chętnych zainwestować w Twój startup po podpisaniu term sheet. Jeżeli nie jesteś jeszcze pewny co do swojej decyzji, daj sobie chwilę na przemyślenie i opóźnij podpisanie dokumentu. Możesz sobie „kupić” czas np. poprzez negocjacje niektórych punktów w umowie bądź stwierdzić, że chcesz jeszcze skonsultować zapisy ze swoim prawnikiem.

Po co podpisuje się term sheet – różnica między term sheetem a umową inwestycyjną

Term sheet to dokument, który jedynie potwierdza chęć nawiązania współpracy pomiędzy stronami, natomiast dopiero umowa inwestycyjna jest wiążącym prawnie dokumentem potwierdzającym inwestycję i jej warunki.

Term sheet spełnia jednak wiele ważnych funkcji i jest pierwszym pisemnym potwierdzeniem chęci współpracy pomiędzy stronami – do momentu podpisania term sheet, strony przeważnie luźno dyskutują o ewentualnym zakresie zaangażowania inwestora VC czy też wycenie startupu.

Jaką funkcję pełni term sheet?

Podstawowymi funkcjami term sheet są:

  • przedstawienie zarysu procesu inwestycyjnego wraz z uwzględnieniem warunków oraz terminarza due diligence;
  • określenie wszelkich wiążących elementów, które zostały uzgodnione między stronami, w tym wysokości kapitału finansowego oraz wyceny startupu, które zostaną wcielone w życie jeśli dojdzie do inwestycji po pozytywnym przejściu due diligence;
  • umożliwienie ustalenia kluczowych zasad odnośnie ładu korporacyjnego oraz podejmowania decyzji, które z kolei mogą później posłużyć jako ramy do sporządzania bardziej złożonych, prawnie wiążących dokumentów transakcyjnych;
  • potwierdzenie przez strony zaangażowania i chęci współpracy, w tym objęcie rozmów inwestycyjnych klauzulą poufności, a także przyznanie inwestorowi VC przez startup wyłączności na określony czas – startup nie może w tym okresie wysyłać prezentacji czy negocjować z innymi inwestorami, przeważnie do momentu skończenia due diligence.

Uwaga!

Term sheet jest jednym z kamieni milowych w drodze do uzyskania finansowania VC. Sam fakt podpisania term sheet nie oznacza jeszcze podpisania inwestycji, natomiast pokazuje realne zamierzenia i intencje inwestora. Do tej pory rozmowy na linii inwestor-założyciele były raczej luźne i swobodne, bo przecież rozmawianie o biznesie nic nie kosztuje. Można powiedzieć, że po podpisaniu term sheet pokonane zostało około 70% drogi prowadzącej do upragnionej inwestycji – należy jednak pamiętać, że to jeszcze nie jest ostateczny sukces, ale znajduje się on już w zasięgu naszego wzroku.

Co powinno się znajdować w term-sheet?

W zależności od konkretnej inwestycji oraz polityki funduszu VC, w term sheet poruszane są zróżnicowane aspekty, jednak do najczęściej spotykanych elementów znajdujących się w term sheet należą:

  • wymienienie nazwy funduszu VC, nazwy spółki/startupu oraz doprecyzowanie charakteru działalności spółki oraz produktu czy usług świadczonych przez startup
  • określenie wysokości całej transakcji – chodzi tutaj o wskazanie inwestowanej kwoty, procent obejmowanych udziałów oraz wycenę startupu;
  • harmonogram due diligence oraz procesu inwestycyjnego;
  • klauzula dotycząca ochrony kapitału inwestora przy wyjściu z inwestycji (liquidation preference) – w przypadku sprzedaży startupu najpierw spłacany jest kapitał funduszu VC, nawet jeśli proporcjonalnie do procentowego udziału inwestor powinien dostać mniejszą kwotę
  • klauzula dotycząca ochrony udziału inwestora w przypadku podwyższenia kapitału, (anti-dilution protection), czyli ochrona przed rozwodnieniem inwestora – taka klauzula pozwala brać inwestorowi udział w kolejnych rundach inwestycyjnych tak, aby utrzymać swój procent udziałów w startupie na stałym poziomie
  • prawa transakcyjne, czyli pierwszeństwo do kupna udziałów w przypadku ich sprzedaży w startupie przez któregokolwiek z udziałowców, a także prawo przyłączenia się (tag-along right) dla wszystkich udziałowców startupu w przypadku sprzedaży udziałów przez któregokolwiek z udziałowców;
  • ład korporacyjny, w tym określenie prerogatyw zarządu, rady nadzorczej czy zgromadzenia wspólników, zasady podejmowania kluczowych decyzji – np. zwykłą większością, 2/3 głosów lub jedynie za zgodą inwestora, a także zasady reprezentacji poszczególnych wspólników w radzie nadzorczej;
  • zwrot kosztów przeprowadzenia due diligence przez spółkę – w przypadku podpisania umowy inwestycyjnej i transferu kapitału do startupu, to startup będzie ponosił koszty due diligence;
  • klauzula zachowania poufności przez strony;
  • zakaz zbywania udziałów przez założycieli w okresie, gdy jednym z udziałowców w startupie jest inwestor;
  • program opcji dla pracowników, tzw. ESOP (employee stock option plan) czyli opcja na udziały;
  • vesting udziałów w spółce przez założycieli, czyli stopniowe nabywanie udziałów przez założycieli z upływem czasu;
  • zaangażowanie operacyjne założycieli startupu – wykluczenie prowadzenia innej działalności w okresie w którym inwestor jest udziałowcem w startupie;
  • wysokość wynagrodzenia założycieli;
  • kamienie milowe, które startup musi zrealizować, aby inwestor wypłacił kolejne transze pieniędz – przeważnie kamienie milowe doprecyzowane są na późniejszym etapie, czyli w umowie inwestycyjnej.

Nie wszystkie wyżej wymienione elementy muszą się znaleźć w term sheet. Co więcej, w term sheet mogą także się pojawić dodatkowe informacje nieujęte w powyższej liście. Z pewnością w term sheet podstawowymi informacjami będą: kwota transakcji oraz wycena, a także terminarz due diligence. Terminarz due dilligance wyznacza obu stronom czas na podjęcie konkretnych działań zmierzających do podpisania umowy inwestycyjnej. Należy pamiętać, że inicjatywa związana ze sformułowaniem i przedstawieniem term sheet, przeważnie spoczywa po stronie inwestora.

Czy można zerwać term sheet jeśli ostatecznie nie dojdzie do porozumienia między startupem a inwestorem?

Tak, term sheet może zostać zerwany zarówno przez startup jak i przez fundusz VC, co nie oznacza jednak, że nie wiążą się z tym konsekwencje prawne. Wszystko zależy od sytuacji oraz powodu zerwania term sheet.

Najczęstszym powodem zerwania i braku inwestycji jest wycofanie się funduszu VC w trakcie due diligence. Powodem takiej decyzji może być np. niewyjaśniona czy niejasna sytuacja prawna dotycząca własności intelektualnej startupu.

Większość inwestorów VC wprowadza również warunkowy zapis, iż do transakcji dojdzie jedynie wtedy gdy komitet inwestycyjny funduszu wyrazi na nią zgodę – co de facto pozostawia funduszowi furtkę do rezygnacji z inwestycji w startup. Startup z kolei może grać na czas, czyli nie chcieć doprowadzić do podpisania umowy inwestycyjnej poprzez wysuwanie niemożliwych do spełnienia przez inwestora klauzul, jeżeli na pewnym etapie założyciele stwierdzą, że nie są dłużej zainteresowani inwestycją.

Należy jednak pamiętać o wspominanej kilkukrotnie zasadzie wyłączności, która wskazuje, że startup nie może prowadzić rozmów z innymi inwestorami VC w określonym czasie. W większości przypadków w term sheet znajdzie się konkretna data, do której startup powinien wstrzymać takie kontakty. Niezależnie jednak od finalnego rozstrzygnięcia, jednym z postanowień term sheet, które utrzymuje się w mocy, powinna być klauzula poufności, obejmująca zarówno inwestora jak i założycieli.

Jeśli term sheet nie ma wiążącej mocy prawnej, to czy potrzebuję prawnika?

Zdecydowanie tak – term sheet powinno skonsultować się z prawnikiem przed jego podpisaniem, mimo iż w świetle prawa – a konkretnie – Kodeksu Cywilnego nie jest on uznawany ani za umowę, ani za ofertę.

Zadaniem term sheet jest sformułowanie podstawowych założeń przyszłej umowy inwestycyjnej. Wiele postanowień oraz regulacji, szczególnie tych dotyczących kwoty transakcji, wyceny czy sposobu zarządzania spółką, jest wprost przenoszone do umowy inwestycyjnej – term sheet stanowi więc swoistą bazę dla umowy inwestycyjnej. Każdy z tych elementów znajdujących się w term sheet, jest zdecydowanie dokładniej opisany w umowie inwestycyjnej. Należy pamiętać, że w umowie inwestycyjnej używa się języka prawniczego, a w term sheet przeważnie napisany jest językiem biznesowym. Wynika to z faktu, iż umowa inwestycyjna jest umową w świetle prawa.

Niemniej jednak wiele zapisów proponowanych w term sheecie może być dla założycieli niezrozumiałe bądź niejasne, a godząc się na nie poprzez złożenie podpisu, niejako zamyka się drogę do późniejszej negocjacji tych punktów na etapie konstruowania umowy inwestycyjnej. Dlatego więc przed podpisaniem term sheeta jak i umowy inwestycyjnej zalecana jest konsultacja z prawnikiem, najlepiej specjalizującym się w procesach inwestycyjnych dla startupów.